Het terugroepen van voedsel is een verontrustend frequent verschijnsel geworden. Van radioactieve garnalen tot energiedrankjes met wodka: de krantenkoppen in 2025 en 2026 waren gevuld met alarmerende besmettingsrapporten. Een recente massale terugroepactie van honderden producten van Gold Star Distribution in Minneapolis – waaronder ijsthee uit Arizona, Dole-producten, Haribo-snoepjes en Kellogg’s-granen – vanwege knaagdierurine, vogeluitwerpselen en besmetting met salmonella is slechts één voorbeeld. Het probleem staat niet op zichzelf; de FDA en USDA kondigden terugroepacties aan van geraspte kaas met metaalfragmenten, zuigelingenvoeding besmet met Clostridium botulinum en producten van grote merken als Trader Joe’s, Ritz, Häagen-Dazs, Wegmans, Boar’s Head en White Castle.
Deze incidenten roepen een kritische vraag op: waarom zijn voedselterugroepingen zo gewoon? Het antwoord is complex, maar het kernprobleem is dat onze voedselveiligheidsinfrastructuur moeite heeft om gelijke tred te houden met moderne productiemethoden en onderfinanciering.
De omvang van het probleem: een herinnering bijna dagelijks
Volgens voedselveiligheidsexpert Darin Detwiler, PhD, “hebben we letterlijk bijna elke dag een terugroepactie.” Dit is niet alleen maar een perceptie; de USDA meldt dat door voedsel overgedragen ziekteverwekkers jaarlijks 48 miljoen ziekten en 3.000 sterfgevallen veroorzaken in de Verenigde Staten – cijfers die in dertig jaar niet zijn verbeterd. Deze statistiek onderstreept het aanhoudende onvermogen om de onderliggende systemische problemen aan te pakken.
Terugroepacties zijn op zichzelf een noodzakelijk onderdeel van de voedselveiligheid: ze bewijzen dat detectiesystemen werken, zij het onvolmaakt. Barbara Kowalcyk, PhD, directeur van het Institute for Food Safety and Nutrition Security aan de George Washington University, legt uit: “Het is niet zo dat we naar de supermarkt kunnen gaan en zeggen: ‘Oh, dat pakket gevogelte bevat salmonella, en dat pakket niet.’ We vertrouwen op de overheid om de veiligheidssystemen van bedrijven te verifiëren.” Maar die afhankelijkheid komt steeds meer onder druk te staan.
Onderfinanciering en systemische zwakheden
Het probleem gaat niet alleen over het identificeren van besmetting; het gaat erom het te voorkomen. Stijgende kosten, personeelsinkrimpingen op gezondheidsafdelingen en bezuinigingen op voedselveiligheidsprogramma’s brengen een toch al ondergefinancierd systeem in gevaar. De FDA en USDA controleren voedsel, maar fabrikanten kunnen producten verzenden voordat de monstertests zijn voltooid, wat betekent dat besmet voedsel de consument vaak bereikt voordat er terugroepacties plaatsvinden.
Een verdere verergering van het probleem is de vermindering van de CDC-surveillanceprogramma’s. FoodNet, het actieve surveillanceprogramma van het agentschap, heeft de tracking teruggebracht van acht ziekteverwekkers naar slechts E. coli en salmonella, waardoor mogelijk uitbraken van andere gevaarlijke verontreinigende stoffen ontbreken. Kowalcyk waarschuwt dat bezuinigingen op het ministerie van Volksgezondheid en lage begrotingen dit probleem zullen verergeren, wat zal leiden tot langzamere rapportage en gemiste uitbraken.
De meest voorkomende oorzaken van terugroepacties
In 2025 waren niet-aangegeven allergenen de meest voorkomende oorzaak van terugroepacties (45% van alle gevallen). Hoewel deze van cruciaal belang zijn voor de 33 miljoen Amerikanen met voedselallergieën, duiden ze ook op een bredere slordigheid in de productie. Voedseloverdraagbare ziekteverwekkers waren verantwoordelijk voor 34% van de terugroepacties, waarbij Listeria monocytogenes en salmonella de meest voorkomende waren.
Andere opmerkelijke oorzaken waren onder meer besmetting met vreemde voorwerpen (8,7%) en potentiële radioactieve besmetting (3,8%), wat de reeks gevaren benadrukt waarmee consumenten worden geconfronteerd.
Risicovolle voedingsmiddelen waar u op moet letten
Bepaalde voedingsmiddelen verschijnen consequent in terugroeplijsten. Geraspte kaas, gemalen of versnipperd rundvlees en gevogelte, vleeswaren, kant-en-klaar voedsel, spruitjes, microgroenten en verse producten brengen hogere risico’s met zich mee als gevolg van verwerkingsmethoden of groeiomstandigheden.
Zo wordt geraspte kaas vaak uit meerdere batches gemaakt, waardoor de kans op besmetting groter is. Gemalen vlees combineert de input van talloze dieren, waardoor het risico wordt vergroot. Kant-en-klaar voedsel is weliswaar handig, maar mist de veiligheid van huisgemaakte maaltijden. Spruiten en microgroenten gedijen onder omstandigheden die ook de groei van ziekteverwekkers bevorderen.
Jezelf beschermen: een noodzakelijke waakzaamheid
Personen met een aangetast immuunsysteem, kinderen, ouderen en zwangere vrouwen lopen het grootste risico. Hoewel het elimineren van risico’s onmogelijk is, kunnen bewustzijn en voorzichtigheid helpen. Aandacht besteden aan terugroepacties, voedsel met een hoog risico grondig koken en producten zorgvuldig spoelen zijn essentiële stappen.
De realiteit is dat het terugroepen van voedsel niet afneemt; ze zijn een hardnekkig kenmerk van ons moderne voedselsysteem. De vraag is niet alleen of het aantal terugroepacties toeneemt, maar ook hoeveel mensen schade ondervinden en waarom de voedselveiligheid niet verbetert. Totdat systemische problemen zoals onderfinanciering en laks toezicht worden aangepakt, moeten consumenten waakzaam blijven om zichzelf te beschermen.
