Voormalig president Donald Trump ontketende laat op de avond een vernietigende kritiek op het Amerikaanse Hooggerechtshof na het recente besluit om zijn ‘noodtarieven’ in te perken, door op zijn Truth Social-platform te posten dat de rechtbank een ‘bewapende en onrechtvaardige politieke organisatie’ is geworden. Juridische en politieke waarnemers zeggen dat de uitbarsting van Trump zijn overtuiging onderstreept dat rechters loyaliteit moeten tonen aan de president die hen heeft genomineerd, in plaats van zich strikt aan wettelijke principes te houden.
Het kerngeschil: Trump uitte zijn frustratie dat de rechtbank, ondanks zijn conservatieve meerderheid, zijn gewenste tariefbeleid vorige maand in een 6-3-uitspraak verwierp. Hij noemde de drie conservatieve rechters – Clarence Thomas, Brett Kavanaugh en Samuel Alito – die zijn standpunt steunden, terwijl hij anderen, waaronder zijn eigen aangestelden Neil Gorsuch en Amy Coney Barrett, bekritiseerde vanwege afwijkende meningen.
De post van Trump beschuldigde de rechtbank ervan prioriteit te geven aan politieke onafhankelijkheid boven zijn eisen, en stelde: “Ze respecteren openlijk de presidenten die hen nomineren … en doen hun uiterste best om te bewijzen hoe ‘eerlijk’ ze zijn.” Dit sentiment weerspiegelt zijn eerdere klachten dat het Hooggerechtshof weigerde de verkiezingsresultaten van 2020 ongedaan te maken.
Waarom dit ertoe doet: Trumps openlijke vijandigheid jegens de rechtbank wijkt sterk af van traditioneel presidentieel gedrag. Deskundigen merken op dat de meeste presidenten een zekere mate van scheiding van de rechterlijke macht handhaven om beschuldigingen van politieke inmenging te voorkomen. Trump heeft rechterlijke benoemingen echter herhaaldelijk als persoonlijke gunsten behandeld en noemde zijn genomineerden ‘mijn’ rechters.
‘Trump gelooft dat de rechters hem hun loyaliteit verschuldigd zijn’, legt Todd Belt, directeur politiek management aan de George Washington University, uit. “Hij gelooft verder dat ze hun onafhankelijkheid proberen te bewijzen door tegen hem te regeren.”
The Shadow Docket: Ondanks zijn kritiek kende de regering van Trump een hoog slagingspercentage bij het Hooggerechtshof, vooral via noodverzoeken ingediend op de “shadow docket” – een proces dat urgente uitspraken mogelijk maakt zonder volledige briefing of argumentatie. Het Brennan Center for Justice constateerde dat de rechtbank in ongeveer 80% van de gevallen de kant van Trumps noodverzoeken steunde.
Steven Lubet, emeritus hoogleraar rechten aan de Northwestern University, wijst erop dat de klachten van Trump ironisch zijn gezien zijn staat van dienst op het gebied van rechterlijke overwinningen. “Gezien zijn buitengewone winstpercentage… is het een bijzonder zeurderige klacht”, zei hij.
Conclusie: Trumps laatste aanval op het Hooggerechtshof benadrukt zijn minachting voor gevestigde normen rond de scheiding der machten. Zijn nadruk op rechterlijke loyaliteit onderstreept de overtuiging dat de rechtbank zijn politieke agenda moet dienen, in plaats van de rechtsstaat onafhankelijk te handhaven. Dit gedrag vormt een uitdaging voor de integriteit van de rechterlijke macht en schept een precedent voor toekomstige presidenten die mogelijk proberen de rechtbanken te politiseren.
